ถาม-ตอบ

แนะนำให้พิจารณาผ่าตัดแก้ไขหลังจากผ่านไปอย่างน้อย 6 เดือนครับ เนื่องจากควรทำเมื่อเนื้อเยื่อจากการผ่าตัดเข้าที่คงที่แล้ว แผลเป็นบริเวณที่ผ่าตัดไม่แข็งตึง และอาการบวมยุบลงแล้ว เพราะการวินิจฉัยที่แม่นยำจะทำได้ก็ต่อเมื่อเนื้อเยื่อเข้าที่คงที่และอาการบวมหายไปแล้วเท่านั้น ดังนั้น ในช่วงก่อนหน้านั้นจึงจะทำการรักษาแผลเป็นก่อนและติดตามดูอาการครับ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับสภาพของแผลเป็น บางกรณีอาจต้องรักษาแผลเป็นนานกว่านี้ก่อนแล้วจึงค่อยตัดสินใจครับ

ขอแนะนำว่าไม่ควรรีบร้อนครับ ในช่วงแรกหลังการผ่าตัดยังมีอาการบวมและรอยช้ำ รวมถึงเนื้อเยื่อยังแข็งอยู่ จึงประเมินรูปทรงสุดท้ายได้ยาก จำเป็นต้องรอให้เนื้อเยื่อเข้าที่และอาการบวมยุบลงก่อน จึงจะสามารถวินิจฉัยได้อย่างแม่นยำ แม้จะเห็นปัญหาอย่างรอยแผลเป็นหรือรอยบุ๋ม ก็ควรรักษาด้วยหัตถการ เช่น การใช้ยาหรือเลเซอร์ไปก่อน พร้อมทั้งเฝ้าดูการเปลี่ยนแปลงโดยให้เวลาอย่างเพียงพอ แล้วค่อยตัดสินใจว่าจะผ่าตัดหรือไม่ เนื่องจากการตัดสินใจผ่าตัดอย่างเร่งรีบเกินไปอาจทำให้สภาพแย่ลงกว่าเดิมได้ และในบางกรณีอาการก็ดีขึ้นได้ด้วยการรักษาด้วยเลเซอร์หรือยาจนไม่จำเป็นต้องผ่าตัดครับ

เบื้องต้นจะประเมินหลังจากรับการรักษารอยแผลเป็นไปแล้วประมาณ 6 เดือนครับ หากหลังจากนั้นแผลเป็นยังมีพื้นที่กว้าง รูปทรงของแผลเป็นสังเกตเห็นได้ชัด หรือทำให้รูปปากเปลี่ยนไปเพราะแผลเป็น แนะนำให้ทำการผ่าตัดแก้ไขครับ การผ่าตัดลบรอยแผลเป็นบริเวณรูปปากไม่ใช่แค่การตัดรอยแผลเป็นออกเท่านั้น แต่ต้องดึงเนื้อเยื่อใหม่เพื่อไม่ให้เกิดแรงตึงแบบเดิมซ้ำอีก และเย็บปิดหลายชั้นตั้งแต่ชั้นล่างขึ้นมา ซึ่งในความเป็นจริงแล้วใกล้เคียงกับการผ่าตัดแก้ไข สำหรับรอยแผลเป็นที่มักเป็นปัญหาบริเวณรูปปากคือ แผลเป็นแบบแผ่นที่มีพื้นที่กว้าง (planar scar) และแผลเป็นนูนหนา (hypertrophic scar) ครับ

การผ่าตัดแก้ไขไม่ใช่การทำซ้ำขั้นตอนของการผ่าตัดครั้งแรก แต่เป็นกระบวนการวิเคราะห์เนื้อเยื่อที่เหลืออยู่และการเคลื่อนไหวของการแสดงสีหน้าภายใต้โครงสร้างที่เปลี่ยนแปลงไปแล้ว เพื่อออกแบบความสมดุลใหม่อีกครั้ง ดังนั้นจึงไม่ได้ดูแค่ภาพถ่ายหน้าตรงตอนไม่แสดงสีหน้าเท่านั้น แต่จะตรวจดูร่วมกันว่าบริเวณใดถูกดึงรั้งมากกว่าเมื่อหุบปาก เมื่อยิ้ม และเมื่อพูด จากนั้นจึงประเมินว่าจำเป็นต้องยกมุมปากขึ้นอีกหรือไม่ ต้องปรับความยาวแนวนอนและเส้นขอบปากด้านนอกร่วมด้วยหรือไม่ ต้องแก้ไขรอยแผลเป็นและการหดรั้งก่อนหรือไม่ หรือควรใช้วิธีการทำหัตถการหรือการเฝ้าดูอาการแทนการผ่าตัด รวมถึงให้คำปรึกษาอย่างละเอียดว่าสิ่งใดสามารถแก้ไขให้ดีขึ้นได้ด้วยการผ่าตัดแก้ไข และสิ่งใดที่ไม่สามารถแก้ไขได้ครับ

มุมปากที่ยกสูงมากเกินไปเป็นปัญหาตัวแทนที่พบได้บ่อยในการผ่าตัดแก้ไขรอบปากครับ หากเฉพาะส่วนปลายของมุมปากถูกยกขึ้นอย่างรุนแรง เส้นที่เชื่อมต่อตั้งแต่กึ่งกลางริมฝีปากบนไปจนถึงมุมปากจะดูหักมุมมากเกินไป ดังนั้นในการผ่าตัดแก้ไข จึงไม่ใช่เพียงแค่การลดระดับมุมปากลงเท่านั้น แต่จะออกแบบเพื่อให้กลับมาเชื่อมต่อกับเส้นขอบริมฝีปากโดยรอบได้อย่างเป็นธรรมชาติ หากจำเป็น อาจใช้ร่วมกับวิธีตัดผิวหนังด้านนอกของริมฝีปากบนออกบางส่วนเพื่อพลิกริมฝีปากออกด้านนอก (eversion) ซึ่งจะช่วยลดมุมที่หักงอลงได้ การที่เชื่อมต่อจากจุดใดและอย่างไรนั้นสำคัญกว่าการยกขึ้นมากๆ ครับ ผลลัพธ์และระยะเวลาในการฟื้นตัวอาจแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล

ไม่ได้ฝืนตัดออกทั้งหมดครับ เพราะไม่ว่าจะเป็นเนื้อเยื่อใดก็ตาม เมื่อถูกตัดออกไปแล้วครั้งหนึ่งย่อมยากที่จะฟื้นฟูกลับมาได้ และแม้จะเป็นเนื้อเยื่อแผลเป็น แต่ก็อาจจำเป็นต่อการคงรูปทรงไว้ได้เช่นกัน ด้วยเหตุนี้จึงจัดแต่งเฉพาะเนื้อเยื่อแผลเป็นในขอบเขตที่จำเป็น และทำการผ่าตัดโดยคำนึงถึงรูปทรงโดยรวมครับ ผมคิดว่าหัวใจสำคัญของการผ่าตัดแก้ไขรอบปาก คือการฟื้นฟูโดยลดความเสียหายและอนุรักษ์เนื้อเยื่อไว้ให้ได้มากที่สุด และในขั้นตอนสุดท้ายก็จะเย็บอย่างประณีตเพื่อไม่ให้เกิดแรงตึงรั้งที่รอยเย็บมากเกินไปครับ

ปัญหาด้านรูปทรงและการทำงานที่เกิดจากรอยบุ๋ม ริ้วรอย หรือการหดรั้งของแผลเป็น (ภาวะที่แผลเป็นแข็งตัวและดึงรั้ง) จะได้รับการฟื้นฟูแก้ไขโดยนำวิธีต่างๆ มาใช้ให้เหมาะสมกับสภาวะ เช่น การปลูกถ่ายผิวหนังแท้, การย้ายแผ่นเนื้อเยื่อ (flap surgery), การฉีดไขมัน, PRP (เกล็ดเลือดเข้มข้น) และการบำบัดด้วยสเต็มเซลล์ จากนั้นจะทำการห้ามเลือดอย่างถี่ถ้วนและเย็บปิดอย่างแม่นยำเพื่อยึดตรึงเนื้อเยื่อกลับคืนให้อยู่ตัวอย่างมั่นคงและประณีต โดยมีเป้าหมายเพื่อสร้างทิศทางการผ่าตัดที่คุณต้องการตั้งแต่แรกขึ้นมาใหม่อีกครั้งครับ ผลลัพธ์และระยะเวลาในการฟื้นตัวอาจแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล

เป็นเรื่องยากครับ เนื่องจากเนื้อเยื่อที่ถูกตัดออกไปแล้วครั้งหนึ่งเป็นการยากที่จะทำให้กลับคืนสู่สภาพเดิมได้อย่างสมบูรณ์ การผ่าตัดครั้งแรกจึงมีความสำคัญ การผ่าตัดแก้ไขจำเป็นต้องคำนึงถึงเนื้อเยื่อผิวหนังที่เสียหายด้วย และเนื้อเยื่อที่เหลือให้ใช้งานได้อาจมีไม่เพียงพอเมื่อเทียบกับการผ่าตัดครั้งแรก จึงต้องใช้เทคนิคขั้นสูงมากกว่าการผ่าตัดครั้งแรกครับ ดังนั้น แทนที่จะตั้งเป้าหมายไปที่การเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่เพียงอย่างเดียว เราจะประเมินขอบเขตที่สามารถปรับปรุงแก้ไขได้จริงจากสภาพในปัจจุบัน และหากส่วนที่จะดีขึ้นจากการผ่าตัดมีไม่มากนัก การไม่เร่งรีบทำผ่าตัดแก้ไขก็อาจจะเป็นทางเลือกที่ดีกว่าได้ครับ ผลลัพธ์และระยะเวลาในการฟื้นตัวอาจแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล

การผ่าตัดยกมุมปากเป็นการตัดผิวหนังบริเวณมุมปากออกเพื่อขยายความยาวในแนวนอน ดังนั้น ในความเป็นจริงจึงไม่มีวิธีที่จะทำให้ปากที่ยาวขึ้นแล้วกลับไปมีความยาวเดิมได้ครับ อย่างไรก็ตาม หลังผ่าตัดยกมุมปาก ปลายริมฝีปากบนอาจพลิกปลิ้นและหนาขึ้น ทำให้ดูเหมือนปากยาวขึ้นในแนวนอน ซึ่งในกรณีนี้สามารถผ่าตัดลดขนาดเส้นเคอร์เทนไลน์ (Curtain Line) โดยตัดเยื่อบุริมฝีปากบนด้านนอกออก เพื่อช่วยให้ปากดูยาวน้อยลงในเชิงสายตาได้ครับ การจะแก้ไขหรือไม่นั้น แนะนำให้เฝ้าดูอาการไประยะหนึ่งก่อน แล้วค่อยตัดสินใจหลังจากปรึกษาอย่างละเอียด ผลลัพธ์และระยะเวลาพักฟื้นอาจแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคลครับ

การผ่าตัดยกมุมปากจะกรีดตัดผิวหนังริมฝีปากบนด้านนอกออกเป็นรูปสามเหลี่ยมแล้วเย็บยกมุมปากขึ้น จึงอาจทำให้มุมปากยาวออกไปด้านข้างเล็กน้อย โดยริมฝีปากบนด้านนอกจะพลิกปลิ้นและหนาขึ้น ส่วนปลายริมฝีปากล่างอาจถูกดึงรั้งขึ้นไปจนดูบางลงได้ครับ หากริมฝีปากบนแคบ ม้วนเข้า หรือมีลักษณะคล้ายรูปตัว Λ (V คว่ำ) อยู่เดิม ปรากฏการณ์นี้อาจเห็นได้ชัดเจนยิ่งขึ้น การแก้ไขสามารถทำได้โดยการผ่าตัดลดขนาดริมฝีปากแบบเคอร์เทนไลน์ ซึ่งตัดลดเฉพาะริมฝีปากบนด้านนอกที่พลิกปลิ้นออกมาในขนาดที่เหมาะสม หรือการเลื่อนเยื่อบุ (Mucosal Advancement) โดยดึงเยื่อบุด้านในของริมฝีปากล่างด้านนอกที่บางลงออกมาด้านนอก ทั้งนี้ ไม่จำเป็นต้องทำทั้งสองการผ่าตัดร่วมกันเสมอไป แต่ในบางกรณีก็สามารถทำพร้อมกันได้ครับ ผลลัพธ์และระยะเวลาพักฟื้นอาจแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคลครับ

ได้ครับ มีกรณีที่คนไข้เคยรับการผ่าตัดรอบปากจากโรงพยาบาลอื่นแล้วมารับการผ่าตัดแก้ไขที่ Golden Diamant เช่นกันครับ การผ่าตัดแก้ไขจำเป็นต้องวางแผนเฉพาะบุคคล ไม่สามารถใช้วิธีการเดียวกันได้ทั้งหมด เนื่องจากขนาดและลักษณะของแผลเป็น ระดับความเสียหายของผิวหนัง และวิธีการผ่าตัดครั้งก่อนของแต่ละบุคคลนั้นแตกต่างกัน ดังนั้น ในขั้นตอนการปรึกษา หากเตรียมรูปถ่ายก่อนและหลังการผ่าตัด รวมถึงรูปภาพของผลลัพธ์ในแบบที่ต้องการมาด้วย จะเป็นประโยชน์อย่างยิ่งครับ ทั้งนี้ Song Sang-hun ตัวแทนผู้อำนวยการแพทย์จะเป็นผู้ดำเนินการโดยตรงตั้งแต่การออกแบบไปจนถึงขั้นตอนการผ่าตัด พร้อมทั้งอธิบายความเป็นไปได้ของปัญหาเพิ่มเติมที่อาจเกิดขึ้นจากการผ่าตัดแก้ไข ตลอดจนแนวทางการแก้ไขปัญหาเหล่านั้นให้ทราบด้วยครับ